“Wat we zien in Nederland is dat onze beroepsbevolking slinkt, terwijl het aantal inwoners niet afneemt,” zegt Charlotte. “Tegelijkertijd zijn er oplopende geopolitieke spanningen, risico’s op klimaatrampen en is de kans op nieuwe pandemieën groot. Dat maakt krapte in geval van crisis bijna onontkoombaar en dat verontrust veel mensen. Ook mij. Daarom is wat we nu voorbereiden zo belangrijk.” Recente campagnes als Denk Vooruit van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) benadrukken hetzelfde: voorbereiding helpt om klappen op te vangen. “Het gaat om paraat zijn. Om te kijken wat we kunnen doen om samen in solidariteit te zorgen dat we zo goed mogelijk zijn voorbereid. Met de Nationale Zorgreserve zijn we al een heel eind op weg.”
Competenties vormen het uitgangspunt
Het gaat niet alleen om aantallen mensen en hun functies, maar vooral om hun competenties: wie kan wat, waar en wanneer?
De Schepper: “Ik heb bijvoorbeeld een vrachtwagenrijbewijs. Dat weet eigenlijk niemand. Als de nood hoog is, ben ik prima inzetbaar om spullen te vervoeren met een vrachtwagen. Maar dit staat niet op mijn cv. Het gaat bij het inrichten van reserves dus niet alleen om functies en bevoegdheden, maar ook om vaardigheden en competenties van mensen. Dat geldt voor een zorgreserve, maar net zo goed voor logistiek, techniek, veiligheid. Die competenties kunnen we steeds beter in kaart brengen en gericht matchen met hulpvragen, zoals we dat met de Nationale Zorgreserve al vijf jaar doen.”
Voor alle beroepsgroepen in de zorg
De Nationale Zorgreserve werkt hiervoor met diverse takenpakketten. Naast artsen, verpleegkundigen en verzorgenden zijn we ook bezig met een uitbreiding van de takenpakketten, waardoor meerdere beroepsgroepen zich kunnen aanmelden als zorgreservist. Zo bouwen we aan een divers bestand van zorgprofessionals, zowel qua competenties als qua geografische spreiding. “Deze uitbreiding is hard nodig,” geeft Charlotte aan. “We weten immers niet wat een volgende crisis zal zijn en welke vaardigheden in de zorg we dan nodig hebben.”
Matchen als het moment daar is
Competenties zijn het startpunt; matching in crisistijd is het einddoel. Die matching werkt alleen met heldere spelregels. Paraat houden via korte, gerichte trainingen, duidelijke inzetcriteria en het onderscheid tussen crisis en ‘gewone’ drukte. Charlotte: “De Nationale Zorgreserve kan worden ‘aangezet’ als het crisis is. Wannéér dat het geval is, wordt voor de Nationale Zorgreserve bepaald door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Tot die tijd zorgen we met cursussen en training dat de zorgreservisten bevoegd en/of bekwaam blijven. En doen we nu ons uiterste best om op het moment van een crisis zo snel en soepel mogelijk zorgreservisten daar te laten ondersteunen waar het noodzakelijk is. Een Nationale Zorgreserve om lokaal het verschil te kunnen maken.” Het is daarbij essentieel dat wij de zorgorganisaties kennen en zij ons, zodat alles soepel verloopt als de continuïteit van zorg daadwerkelijk in gevaar komt.
“We moeten dit samen doen. Ik kan het niet alleen, we zijn een netwerkorganisatie. Met ‘samen’ bedoel ik dan zorgreservisten die hun profiel bijhouden en bekwaam blijven, zorgorganisaties die zich aanmelden en meedenken, crisis- en ketenpartners die hun schakel in het systeem bouwen. De Nationale Zorgreserve is van, voor en door de zorg. Het is zo mooi te zien hoeveel organisaties met ons samenwerken en mee ondersteunen om de Nationale Zorgreserve groot te maken en te houden, deze solidariteit is er, daar ben ik echt trots op”.
Van één naar meerdere reserves
In 2024 kreeg onze Stichting van het Ministerie van VWS de opdracht gegund om de Nationale Zorgreserve duurzaam te ontwikkelen als een cruciale crisisfaciliteit binnen het Nederlandse zorglandschap. “De Nationale Zorgreserve staat inmiddels stevig in de steigers, waardoor dit programma ook als basismodel kan functioneren voor andere reserves,” geeft Charlotte aan. Dit jaar zijn we de samenwerking gestart met het ministerie van Defensie. Enerzijds om de backfill te zijn op zorggebied als Defensie met haar eigen zorgpersoneel op missie of op oefening gaat. En binnen deze opdracht van Defensie gaan we onderzoeken of we meerdere reserves kunnen inrichten, waar de Nationale Zorgreserve als blauwdruk voor dient. De afgelopen vijf jaar hebben we veel geleerd en uitgewerkt voor de Nationale Zorgreserve. Deze kennis gebruiken we om snel andere reserves op te zetten. We richten ons in eerste instantie op een Veiligheids-, Technische en Logistieke reserve. Hierdoor kunnen we de reserves op een eenduidige manier inrichten voor Nederland. “Deze duidelijkheid en overzichtelijkheid is altijd handig, maar in crisistijd essentieel, geeft Charlotte aan. “We doen dit in nauwe samenwerking met de overheid en het bedrijfsleven, daar ligt de key”.
Oproep: meld je aan als zorgreservist
“Ons zorgreservistenbestand is fluïde,” legt Charlotte uit. “En dat is logisch: we krijgen nieuwe aanmeldingen en er zijn afmeldingen, bijvoorbeeld door leeftijd. Daarom blijft het altijd noodzakelijk om te werven. Direct, en ook via onze convenantpartners, zorg- en brancheorganisaties. Je ziet bijvoorbeeld dat er oud-zorgmedewerkers in het onderwijs werken, in de bankenwereld, de horeca, bij een luchtvaartmaatschappij, of in zorggerelateerde organisaties. Deze organisaties kunnen een actieve oproep doen aan hun eigen medewerkers. We hebben daar uitgewerkte plannen voor liggen waar al veel organisaties gebruik van maken.”
Beschik je over een afgeronde zorgopleiding en wil je het verschil maken tijdens een crisis? Of wil je jouw collega’s of mensen in je netwerk bekend maken met de Nationale Zorgreserve? Alle benodigde informatie vind je op deze website, en voor vragen kun je terecht bij community@nationalezorgreserve.nl.